33 questions answered · 70 marks · DBE
IsiZulu Home Language Grade 12 NSC November 2025 P1 Questions and Answers
Every question from the NSC November Examination (DBE, November 2025), with a full answer written from the Grade 12 IsiZulu Home Language textbook and the official marking approach. Open a question to see its answer, or use Hide answers to practise first.
Instructions
Paper 1: comprehension, summary and language structures.
Isiqephu A: Ukuqondisisa
13 questionsIndatshana ekhuthaza ukuxoxisana phakathi kwabazali nezingane, ontanga, imindeni, emphakathini nasemsebenzini. Umbhali uthi ukungaxoxisani kudala ingxabano, udlame nenzondo, kanti ingxoxo iletha ukuthula nenqubekela phambili. Uyaphetha ngokuthi izinhlaka zikahulumeni kufanele zifundise ngokubaluleka kokuxoxisana.
Injobo ithungelwa ebandla / Bahlanganise amakhanda.
Izizathu ezimbili ezenza abantu badinge ukuxoxisana yilezi:
- Bafuna ukwakha ubungani.
- Bafuna ukudodisana noma ukuxazulula izinkinga.
Amaphuzu amathathu okumele enziwe abazali ukuze kube nokuxoxisana okwakhayo yilawa:
- Bakhulume nezingane zabo ngaphandle kokuqophisana ukuze kube khona ingxoxo ekhululekile.
- Babuze imibuzo evulelekile ekhuthaza ingxoxo.
- Bayeke ukwenzelela uma kunengxabano phakathi kwezingane zabo.
Imiphumela emibi eyenzeka ezinganeni ezingaxoxisani nontanga yilena:
- Ziphethwa yingcindezi nokhwantalala ngoba zivalela izinkinga ngaphakathi.
- Zibanesandla esilula, zisebenzise udlame kwezinye izingane.
- Zingena ebugebengwini futhi zigcine sezisejele.
C: Abantu abathulayo.
Ngokwesiqephu, izingane ezithule zivalela izinkinga ngaphakathi.
Kungaba nomphumela omubi. Imindeni ingahlukana, abanye bakhishwe inyumbazane bangathandeki, kudaleke ubutha nenzondo.
Inhloso yombhali ukuxwayisa nokweluleka abantu ngobungozi bokungaxoxisani. Ukhuthaza ukuthi abantu bakhulume baxoxisane ngezinto ezibathintayo ukuze bagweme izinkinga.
Imiphakathi ibuka izinto ngeso lokwakha kwesinye isikhathi, kube iso lokubhidliza kwesinye. Kudala yayilungisa izinkinga ihlale phansi ixoxisane, ilandela imigudu efanele. Manje isiceke phansi izingqalasizinda uma inezinkinga.
Ngiyavumelana naye. Ukuxoxisana yikho okudala ukuthula. Uma abantu bexolelana kuba nokuthula nokuzwana emndenini, kube nenqubekela phambili ngoba kuba khona abazithobayo. (Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyamukelwa.)
Umbhali usiphethe kahle ngoba unikeze izisombululo zokugwema izigxabano ngokubaluleka kokuxoxisana. Ubuye abalule nokumele kwenziwe yizinhlaka zonke zikahulumeni, ukufundisa abantu ngomthelela omuhle wokuxoxisana.
Izithombe ezintathu ezihambisana nendaba yokuxoxisana: isithombe sokuqala, sesibili nesesithathu (kuzo kunabafundi ababili abalwayo emgwaqeni). Umbhalo A (esigabeni sesi-3) ukhuluma ngezingane ezilwayo ezingenakusasa eliqhakazile.

Uma kunezinkinga kuyaxoxiswana zixazululeke kangcono uma abantu behlangana belalelana, kungabi nodlame njengoba kwenzeka esithombeni.
Umuntu uveza umuzwa wokukhathazeka, wokuxakeka noma wokudangala. Lokhu kungabangwa yizinkinga ezinkulu abhekene nazo ezingamdalela ingcindezi.
Okwenzeka kuyafana kuyo yomibili imibhalo. Esithombeni sesi-3 soMbhalo B kunabafundi abathathu, ababili bayalwa baze baginqane phansi emgwaqeni. Lokhu kuyahambisana noMbhalo A, esigabeni sesi-3, okhuluma ngezingane ezilwayo ezigcina zingenakusasa eliqhakazile.
Isiqephu B: Ukufingqa
1 questionIsiqeshana esikhuluma ngezinto okufanele zenziwe ukuze umuntu aphumelele empilweni: ukubeka imfundo phambili, ukukhetha abangani abafanele, ukulalela abadala, ukugwema izinto zabadala, ukukhetha imisebenzi nezifundo ezifanele, nokuthatha isinqumo sokuya esikoleni samakhono.
Amaphuzu ayisi-7 okufingqiwe yilawa (amaphuzu 7 alandelwa amamaki ama-3 olimi):
- Qala ngokuya esikoleni ngoba kuyisisekelo sempilo eyinqubekela phambili.
- Qoka abangani abaphokophelela ukufunda, abanezifiso ezifana nezakho.
- Lalela iziyalo ezinomqondo ezivela kubantu asebekhulile nakontanga asebephumelele.
- Ungazenzi izinto zabantu asebekhulile ngoba ungakakwazi ukubhekana nazo.
- Khetha imisebenzi ongayifundela enezifundo ongazaziqonda kangcono.
- Ungaziqoki izifundo ukuze uhambisane nabangani ngoba imiqondo yenu ayilingani.
- Xoxisana nabazali ngokuya esikoleni esifundisa amakhono.
Isibonelo sesigaba esiphelele sibhalwa ngamagama akho angaphansi kwangama-70, bese ubhala inani lamagama ekugcineni.
Isiqephu C: Izakhiwo nezimiso zokusetshenziswa kolimi
19 questionsIsikhangisi semoto i-BMW esinelogo ephindaphindiwe, isifaniso esithi 'okwenhlamvu', imalimbuyiselo ye-R50000 nesiqubulo esithi 'Konke kuyaguquka ngaphandle kwezinga le-BMW'.

Umkhangisi uphindaphinde ilogo ukugcizelela uhlobo lomkhiqizo oyi-BMW ekhangiswayo, ukuze abathengi bayibone futhi bayikhumbule.
Imalimbuyiselo isetshenziselwa ukuheha abathengi baphuthume ukuthenga i-BMW ukuze bathole imalimbuyiselo ye-R50000.
Isikhangisi sisebenzise ulimi oluchemile ngokobulili: 'I-BMW ilungele intsha yabesilisa abathanda ijubane'. Kuphela abesilisa abakhulunywa ngabo, kungathi yibona kuphela abathanda lolu hlobo lwemoto.
Isifaniso esithi 'okwenhlamvu' siqhathanisa isivinini semoto nenhlamvu. Sisetshenziselwa ukukhombisa abathengi ukuthi imoto isuka ngejubane elikhulu kangakanani, kuze kuphephuke amaphepha.
Isiqubulo esithi 'Konke kuyaguquka ngaphandle kwezinga le-BMW' sisebenze kahle. Sikhombisa ukuthi i-BMW ithembekile, ayishintshi, isezingeni eliphezulu futhi izinga layo alehli. (Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyamukelwa.)
Ikhathuni enamafreyimu amane. UZulu noMjomane bahleli phansi, kudlula uMjeyijeyi obingelela uMjomane kuphela. Ikhathuni ikhuluma ngokubingelelana nobuntu.

Umlingiswa umangala ukuthi bebingelelana bodwa kanti yena engabingelelwa.
UZulu uveza umuzwa wokucasuka noma wokukhononda ngesenzo sikaMjeyijeyi. UMjomane efreyimini yesi-3 uveza umuzwa wokujabula ngoba ecabanga ukuthi uZulu uyalunga ngokuba engabingelelwa, njengoba naye engavumi uma ebingelelwa.
Isakhi esidwetshelwe sisetshenziselwa ukukhombisa ukuphika noma ukulandula.
Buyephi ubuntu njengoba ebingelela wena wedwa? (Neminye imisho enembayo iyamukelwa.)
Ubuso bakhe abufani: efreyimini yesi-2 uMjomane uyethuka ngoba ebheka uZulu ngqo emehlweni, kanti efreyimini yesi-4 useyamshalazela. Kodwa indlela ahleli ngayo iyafana: uhleli ekhululekile, ubeke unyawo phezu kolunye kuwo womabili amafreyimu.
Umbhali udlulisa kahle umyalezo wobuntu. UZulu akavumi uma ebingelela, kepha uzwa ubuhlungu uma engasabingelelwa. Umyalezo uwukuthi ungakwenzi okubi kubantu, ngoba akuzukuthokozisa uma kwenziwa kuwe.
Isiqeshana esikhuluma ngokuqanjwa kwamagama abantwana: kudala igama laliqanjwa ngezigameko ezenzeka umntwana engakazalwa, kodwa manje kuyathandwa amagama esintu nawomdabu. Umbhali uyala ukuthi abantu baphathe igama labo ngokucophelela futhi balihloniphe.
Umntwana wendlovukazi yesizwe uzokhehlwa kusasa. (Neminye imisho enembayo iyamukelwa.)
Umdlali webhola igama lakhe laliduma uma eshaya amagoli amaningi. (Neminye imisho enembayo iyamukelwa.)
Leli gama lisetshenziselwa ukuveza indawo lapho kubhalwa khona amagama omuntu.
C: ukuphumelela.
Isigaba sikhuluma ngabathola igama ngezinto ezinhle abazenzile emiqhudelwaneni.
Uyazakhela ngezenzo zakho ukuba negama elihle. (Noma: Uyazakhela ukuba negama elihle ngezenzo zakho.)
Umbhali uyihlele ngendlela yokuchaza ukuthi igama lomntwana laliqanjwa kanjani engakazalwa.
Lesi simo sokukhuluma sisetshenziselwa ukuveza ukubaluleka kwegama oqanjwe lona, nokuthi akufanele lisetshenziswe noma kanjani kodwa linakekelwe.
Uma usafuna sizwane, musa ukubiza lelo gama phambi kwethu.
